Verbeurde dwangsom als steunvordering bij faillissement
Een schuldeiser kan het faillissement van een schuldenaar aanvragen. Daarvoor moet hij een verzoekschrift bij de rechtbank indienen. Om dit met succes te kunnen doen, moet de schuldeiser aannemelijk maken dat de schuldenaar verkeert in een toestand van hebben opgehouden te betalen. Naast de vordering van de aanvrager moet er altijd nog een andere vordering zijn: een steunvordering. Onlangs heeft de Hoge Raad een arrest gewezen waarin de vraag aan de orde kwam of een vordering betreffende een verbeurde dwangsom als een steunvordering kan dienen.
De dwangsom bij faillissement
Schuldeisers van de gefailleerde kunnen hun vordering bij de curator indienen ter verificatie. De curator plaatst de vordering vervolgens op de crediteurenlijst. Als er voldoende boedelactief beschikbaar is, kan een uitkering aan de crediteuren plaatsvinden.
De wetgever heeft bepaald dat dwangsommen niet mogen meedoen in het faillissement (art. 611e Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering). Een dwangsom kan tijdens het faillissement niet worden verbeurd. Dwangsommen die vóór de faillietverklaring zijn verbeurd, worden niet tot het passief van het faillissement toegelaten. De curator kan deze vordering dus ook niet op de lijst van erkende crediteuren plaatsen.
De Hoge Raad heeft eerder geoordeeld dat een verzoek tot faillietverklaring niet uitsluitend kan worden gebaseerd op een vordering tot betaling van verbeurde dwangsommen. De gedachte hierachter is dat deze schuldeiser geen redelijk belang heeft bij het faillissement. Hij kan immers geen betaling uit het faillissement verwachten.
Als een vordering betreffende dwangsommen niet mag meedoen in het faillissement, kan een verbeurde dwangsom dan wel als steunvordering dienen? Die vraag lag voor aan de Hoge Raad.
Steunvordering bij faillissementsaanvraag
De Hoge Raad heeft altijd strikt vastgehouden aan het vereiste van een steunvordering. In 2017 oordeelde de Hoge Raad over een situatie waarin de aanvrager van het faillissement een vordering van € 2,1 miljoen had op de schuldenaar, maar er geen steunvordering was. Volgens de Hoge Raad hadden de rechtbank en het hof het verzoek tot faillietverklaring terecht afgewezen.
De Hoge Raad wees erop dat het faillissement bedoeld is om het vermogen van de schuldenaar te verdelen onder zijn gezamenlijke schuldeisers. Daarbij past niet de faillietverklaring van een schuldenaar die slechts één schuldeiser heeft. De Hoge Raad zag geen reden om van zijn vaste rechtspraak af te wijken.
Aan de steunvordering zelf worden geen hoge eisen gesteld. Als de aanvrager van het faillissement een opeisbare vordering heeft, hoeft de steunvordering niet opeisbaar te zijn. De rechter moet wel steeds beoordelen of de schuldenaar verkeert in een toestand van hebben opgehouden te betalen. In het arrest Berzona uit 2015 oordeelde de Hoge Raad dat voor een steunvordering voldoende is dat het gaat om een vordering die ter verificatie in het faillissement kan worden ingediend.
Verbeurde dwangsom als steunvordering?
In het recente arrest had de aanvrager van het faillissement een geldvordering. Daarnaast stelde hij dat de Vlaamse overheid een vordering van bijna € 260.000 op de schuldenaar had vanwege verbeurde dwangsommen.
De rechtbank verklaarde de schuldenaar failliet en het hof liet dit oordeel in stand. Volgens het hof kan een dwangsom weliswaar niet meedoen in het faillissement, maar kan deze wel worden gebruikt om aan te tonen dat de schuldenaar verkeert in een toestand van hebben opgehouden te betalen.
De schuldenaar voerde aan dat de Hoge Raad in het Berzona-arrest had geoordeeld dat een steunvordering altijd ter verificatie in het faillissement moet kunnen worden ingediend. Volgens de Hoge Raad moet het Berzona-arrest echter niet zo worden uitgelegd.
De Hoge Raad verduidelijkte dat artikel 611e Rv zich er niet tegen verzet dat een vordering van een derde vanwege verbeurde dwangsommen als steunvordering wordt gebruikt.
Conclusie
De Hoge Raad heeft verduidelijkt dat een verbeurde dwangsom als steunvordering bij een faillissementsaanvraag kan dienen.
Een faillissementsaanvraag kan een pressiemiddel zijn om betaling door een schuldenaar af te dwingen. Heeft u vragen over een steunvordering, verbeurde dwangsommen of het aanvragen van of verweer voeren tegen een faillissement? Neem dan contact op met ons kantoor. Wij helpen u graag verder.


